Jezelf ontwikkelen is moeilijk, en dat doen we vaak als we een noodzaak ervaren. Als een relatie onder druk komt en je op het punt staat uit elkaar te gaan, is jezelf ontwikkelen helemaal niet eenvoudig. Toch geloof ik erin dat dat wel is wat je het beste kunt doen als je op dat punt komt. Ik geloof namelijk dat je nooit een dergelijke keuze moet maken als je zelf niet in balans bent. Dat is wel wat er in veel gevallen gebeurd, keuzes vanuit moedeloosheid, wanhoop, verleiding, boosheid, teleurstelling etc.
Het grootste geschil wat je binnen een relatie kunt ervaren in mijn ogen dat de een de relatie nog wil, en de ander niet meer. Als je daar komt is een van de twee vaak al verder in het proces van afscheid nemen, als de ander. Die persoon wil dan weg, terwijl de ander die nog niet zo ver is, er juist alles aan wil doen om de relatie te behouden. De een ziet de relatie als bijna de grootste beperking, en de ander ziet de relatie bijna als het belangrijkste doel in het leven. Voor de een wordt er door de instabiliteit bevestigd dat de relatie niet kan geven wat je zoekt, terwijl de ander juist ervaart dat de relatie echt niet zo slecht is als de ander aangeeft. Je komt hiermee in een cirkel van discussies en gaat elke keer je eigen standpunt verdedigen en toelichten. Je bent eigenlijk alleen nog maar aan het praten en aan het verdedigen. Het gesprek gaat over in een discussie en er ontstaat een welles – nietes spelletje. Dat start rustig, bouwt zich op en gaat leiden tot heftige emoties en gevoelens en uitspraken. Je gaat je beide niet gehoord, gezien en begrepen voelen, de een gaat de relatie als benauwend en beklemmend ervaren, en de ander krijgt met wanhoop en paniek te maken.
Dit ontstaat vaak omdat de relatie die er was, niet gebaseerd was op wie jullie werkelijk zijn, of door de verandering die hebt ondervonden omdat er veel is gebeurd in je leven sinds je elkaar kent.g.
Ik probeer mensen die dit ervaren mee te geven dat ze op dit moment BEIDE niet in balans zijn. Angst speelt een grote rol en angst beïnvloed ons sterk. Het maakt dat relativeringsvermogen en risicomanagement ernstig nadelig worden beïnvloed. Dit komt omdat we maar een angst systeem hebben, en dat wordt nu aangesproken. Dat angst systeem is evolutionair echter ontwikkeld om ons te beschermen als we aangevallen worden door een wild dier bijvoorbeeld. Het is een prachtig systeem, het helpt ons te overleven. Zie het maar als dat jij in je eentje voor een groep van 7 hongerige aanvallende wolven staat. Ze kijken je doordringend aan met hun kille en geesteloze ogen, en je voelt aan dat het echt om jou gaat. Je ademhaling gaat veranderen, je hartslag neemt toe, er vliegen hormonen door je lijf, je ogen worden groter, je gaat direct naar mogelijkheden zoeken, je focus verandert, de wereld wordt klein, de tijd lijkt langzamer te gaan, je gaat bedenken wat je kunt doen etc. Een prachtig systeem…maar zoals ik al zei, je hebt maar een angst systeem.
In de situatie waarin jij nu zit wordt dit angstsysteem ook geactiveerd. Je bent namelijk bang kwijt te raken wat je op dit moment bij het meest lief is. Of dat nu bijvoorbeeld je vrijheid of juist je relatie is.
Wat je het beste in zo’n situatie kunt doen is erkennen dat je bang bent. Bang weer een fout te maken, bang om die ene kans mis te lopen of bang te zijn dat je alleen niet verder kunt. Omdat angst een grote speler in het spel is, en dat is voelbaar, adviseer ik geen keuze te maken over het wel of niet voortzetten van de relatie en in welke vorm.. Ik adviseer om ‘pas’ een keuze te maken als je weer echt helemaal in rust bent, beide! Als je eerder een keuze maakt heeft dat namelijk verstrekkende gevolgen. Het is moeilijker om na en tijdens de scheiding vrienden te blijven of te worden bijvoorbeeld.
Mijn advies is om eerst de focus naar jezelf te verleggen ipv de relatie. Wel bij elkaar te blijven, maar dat bij elkaar zijn voor een paar maanden een andere waarde toe te kennen door jezelf belangrijker te maken als de relatie, en door dat beide te doen, uit te spreken en te respecteren. Als je al een keuze maakt, maak de keuze dan voor jezelf en niet voor de relatie. Als je namelijk vanuit deze staat van zijn voor de relatie zou kiezen, is de kans heel groot dat die gebaseerd is op ongelijkwaardigheid en een illusie. Je maakt dan zeer waarschijnlijk de relatie belangrijker als jezelf, en dat hou je niet vol. Je komt dan bijvoorbeeld op korte termijn weer in een een dergelijke situatie waarbij je dan waarschijnlijk wel direct de knoop doorhakt, of je komt in een burnout omdat je het aanpassen van jezelf niet kan volhouden. Je acteert namelijk vanuit angst om te verliezen.
Leg dus de focus op jezelf. Ga jezelf ontwikkelen, ga je richten op je gevoel (gedrag is namelijk een gevolg van je gevoel) en probeer het woord relatie te mijden. Ga niet teveel met elkaar in gesprek over elkaar (minder praten zeg ik, ipv meer praten) en heb het meer over je eigen ontwikkeling. Zie de ander meer als een soort aantrekkelijke vriend(in) en kijk waar je de ander kunt helpen met haar of zijn persoonlijke ontwikkelingsvraag. Pas als je beide weer dichter bij jezelf bent beter weet wie jij bent, wat jij wil, wat voor jou belangrijk is kun je bepalen of de partner die je nu hebt ook werkelijk bij je past. En voor het samenzijn, maak daar goede afspraken over. Wel of geen intiem contact, wie is wanneer van de kids en wie doet wat in huis bijvoorbeeld.
De grootste fout die mensen in mijn beleving kunnen maken is kiezen vanuit angst, wetende dat een mens in angst eigenlijk niet zo functioneert dat er weloverwogen keuzes worden gemaakt. Eigenlijk leid welke keuze dat dan ook is, het altijd tot het resultaat dat je niet echt tevreden zult zijn met de keuzes die zijn gemaakt. Angst is een geweldig sterk mechanisme, zo sterk dat bijvoorbeeld de politie er een heel trainingsprogramma voor heeft, en dat is echt niet voor niets.
Mijn advies in een situatie als deze? Zorg dat je meer over angst gaat begrijpen door te lezen, maak geen keuzes over de relatie, en zorg dat je voor jezelf een intrinsiek levensdoel krijgt, en ga daaraan werken.
Martin Goedknegt
Life- en Relatiecoach
