Verliefd op een ander – klinkt mooi, maar wat als je in een relatie zit? Je gevoelens voor de ander onderdrukken?

Je kunt verliefd worden en verliefdheid uitleven zien als verschillende situaties, waarbij het bij het uitleven van verliefdheid doorgaans steeds complexer wordt. Zo is verliefd zijn iets anders dan iets met die verliefdheid doen. Er “aan toegeven”, zogezegd. In een relatie maakt het verschil of je dat zonder medeweten van je partner doet of niet. Als je eenmaal hebt ‘gekozen’ om het zonder medeweten van je partner verder te onderzoeken, blijft dat doorgaans zo totdat het uitkomt. Als de partner er dan zelf achter komt, is er naast de verliefdheid nog een (groter) probleem, namelijk vertrouwensbreuk. De ervaring leert mij dat de vertrouwensbreuk uiteindelijk voor een veel grotere problematiek zorgt in een relatie dan de verliefdheid zelf. 

Als je eenmaal verliefdheid voelt voor/bij een ander, en het komt uit, is de problematiek die ontstaat afhankelijk van wat er allemaal is gebeurd, wat wordt gezegd en wat wordt verzwegen. Ik zal ter indicatie hieronder een aantal voorkomende stappen benoemen die de situatie dan complexer maken:

1. Contact & intensiteit. Hoe vaak is er contact? Hoe lang duurt het contact? Waar vindt het contact plaats?

2. Relaties & betrokkenen. Met of op wie? Is diegene zelf in een relatie? Hoe is de verhouding tot jou of je partner (familie, werk, vriendschap)?

3. Openheid & geheimhouding. Wordt er open over gesproken of juist niet? Welke informatie wordt gedeeld of achtergehouden? Hoe bewust zijn keuzes gemaakt in het al dan niet vertellen?

4. Gedrag & beleving. Hoe verandert het gedrag van de verliefde partner? Welke gevoelens van spanning, opwinding of schuld spelen mee? Hoe verhouden verliefdheid en loyaliteit zich tot elkaar?

5. Vertrouwen & grenzen. Hoe wordt omgegaan met vertrouwen in de relatie? Zijn er afspraken over grenzen? Is er ruimte voor het erkennen van gevoelens zonder dat dit bedreigend wordt?

6. Gevolgen & keuzes. Wat betekent dit alles voor de toekomst van de relatie? Hoe kom je er doorheen? Waarom is het eigenlijk gebeurd?

Opstapeling van factoren

Mijn ervaring leert dat bovenstaande factoren zich opstapelen als mensen de verliefdheid uitleven. Als de verliefdheid en de invulling ervan bekend wordt binnen de relatie, gaat de partner doorgaans te maken krijgen met forse emoties en gevoelens. 

Dat je daar uiteindelijk beide mee te maken gaat krijgen is vrij zeker, ook al wordt het niet (gelijk) bekend bij je partner dat je verliefd bent. Het gedrag van de verliefde partner wordt namelijk anders, de partner voelt dat aan, registreerd het maar doorgaans wordt het ontkrachtigt.  Dat maakt dat de partner niet meer durft te vertrouwen op zichzelf en wat hij of zij waarneemt of wat hij/zij voelt, gaat het eigen gevoel doorgaans negeren, of weet niet hoe er naar te luisteren en kan de veranderingen in veel gevallen niet plaatsen. Als gevolg hiervan neemt doorgaans de intimiteit in de “bestaande” relatie vaak af, telefoongebruik neemt toe, er wordt meer afstandelijk gereageerd, meer afstand gecreëerd en gesprekken worden ineens snel discussies, gevoed door irritatie en boosheid. Seks gaat vaak naar de achtergrond, en beide proberen dat gegeven als “het is nou eenmaal zo” te accepteren.

Als het niet bekend is bij je partner dat je verliefd bent, snapt die er in het begin doorgaans niets van en door de onzekerheid gaat die dan aan zichzelf twijfelen (zelfbeeld, zelfvertrouwen en eigenwaarde komen onder druk soms heel zwaar). Vaak wordt die partner uiteindelijk alsnog wantrouwend en gaat die stiekem (zodat jij het niet merkt) op diepgaand onderzoek uit. het wordt een soort wedstrijd wie de slimste hier is.

Mensonterend

Controle van digitaal en fysiek gedrag worden het gevolg, gebruikmakend van mail/trackers/opnames/volgen/spycams etc. Ik heb hierin al van alles gehoord. Alles wordt gedaan om tot bewijs te komen van de wantrouwende gevoelens die iemand al heeft. Vanuit dat wantrouwen en wanhoop wordt het gedrag soms mensonterend. Het kan ongekend ver gaan, en dat wordt dan later aangegrepen als discussiepunt: “Wat die ander allemaal al niet gedaan heeft.” Daarin voelt de verliefde partner zich dan bijvoorbeeld gekwetst m.b.t. privacy. Hacken van mail, telefoon of gps-gegevens, of volgen via gps, het gebeurt allemaal dagelijks.

Als het nooit uitkomt is de kans aanwezig dat er schuldgevoel komt, iets gaat knagen. En als het niet uitgesproken wordt, is de basiswaarde van een eerlijke relatie of “waarheid in de relatie” eigenlijk weg. Het gekke daarvan in mijn ogen is dat dat in veel gevallen als een normale relatie wordt gezien. het is normaal als je niet eerlijk bent tegen degene waartegen jij zegt, “ik hou van hou. 

In mijn ogen is de vraag wat is de grond van het houden van dan nog eigenlijk? Dat hoeft geen probleem te zijn als je zo’n relatie wil, maar vraag je eens af of dat werkelijk goed is. Is dat de relatie die je wil, het kan namelijk ook echt heel anders. 

Maar als je denkt dat het normaal is, en het als acceptabel ervaart, krijg je in mijn ogen nooit de relatie die je eigenlijk echt wilt. Bijvoorbeeld alle gevoelens en emoties kunnen uiten of zelfs de vrijheid om verliefd de kunnen zijn en het te kunnen uitleven, vanuit de gedachte dat je kunt ontwikkelen als mens. Maar wat als je niet eerlijk kunt zijn naar elkaar, is dat liefde? Wat heb je dan eigenlijk? Is dat normaal, en belangrijker nog, wil jij zo leven?

Als het wel bekend wordt?

Als het wel bekend wordt, en je bent al verder in het proces, gaat het veel met jou & jullie doen. Emoties komen los en de impact daarvan is afhankelijk van wat er verder allemaal is gebeurd (zoals hierboven omschreven) en in welke mate iemand regie heeft over eigen gedrag en gevoel. De partner die niet verliefd is hoopt, als het eenmaal bekend is, dat “het allemaal snel overgaat of nog ‘goed’ komt”. 

De verliefde partner reageert anders. Soms met spijt, en soms vanuit een soort illusie dat het misschien wel samen kan gaan? En daar is een punt, er zijn driehoeks relaties, maar die zijn echt niet gebaseerd op oneerlijkheid, dat het vertouwen is geschonden wordt vaak vergeten, of de impact ervan wordt onderschat.

Dat is soms een reden om een open relatie te starten of voor te stellen, waarbij dit uitgangspunt het in mijn ogen kansloos maakt. Juist waarheid kunnen spreken is nodig in een open relatie, omdat vertrouwen zeer belangrijk is in een dergelijke situatie. Dat heeft met de voorspelbaarheid van het brein te maken, een basis in zelfvertrouwen en bijvoorbeeld communicatieve vaardigheden.

Dan komt er vaak nog bij dat de partner die niet verliefd is, vaak dingen gaat eisen, en de omgeving gaat vaak oordelen over degene die verliefd is. Als dat gebeurt, gaat iemand wanhoop ervaren, wat het handelen of uitspraken niet positief ten goede komt. Dat gaat dan echt niet meer over liefde, het is dan de angst die zegeviert. Dan komt er verwarring en schaamte, en gaat iemand voor zichzelf opkomen ipv de relatie. Dan komt er verharding en komt er meer en meer druk in de relatie. Dan gaat de ander bijvoorbeeld eisen of zeer sterk verlangen dat je samen bent, samen dingen doet en meer intimiteit bijvoorbeeld. Dat wordt zo sterk, dat het niets meer met liefde te maken heeft. Het wordt dan obsessief.

De ‘aanwezigheid’ van anderen

Ik stel dat als er gesprekken worden gevoerd om dit op te lossen, we in een dergelijke situatie niet met twee, maar met drie personen te maken hebben. Eigenlijk zijn het er nog meer, omdat ook de naasten van de beide partners wel degelijk een mening hebben, er iets van vinden en invloed uitoefenen op de relatie die onder druk staat.

Goed bedoeld van iedereen, maar door een gebrek aan kennis van de impact van een dergelijke situatie (missen van kennis m.b.t. menselijk gedrag etc.) is het vaak juist destructief. Mensen gaan oordelen over degene die verliefd is geworden of vreemd is gegaan, meningen geven, partij kiezen en afstoten, maar begrijpen eigenlijk niets van de situatie.

Je ziet dan vaak gebeuren dat een stel zich na een periode afzondert van het sociale netwerk, en dan zelf met de problematiek aan de gang gaat. Op dat moment word ik vaak benaderd om te helpen met een oplossing, en natuurlijk doe ik dat!

De ‘psychologie verliefd op een ander’

Verliefd op een ander? Wat is dat eigenlijk? Waarom is het zo? Waarom verlang ik naar iemand anders? Welke impact heeft het eigenlijk op mij? Om antwoorden op dergelijke vragen te kunnen geven moet je begrijpen wat er gebeurt. De factor die verliefdheid extra heftig maakt is: verslaving! Helemaal als de verliefdheid wederzijds is, dat trekt enorm aan degene die verliefd is. Die weet zich hiermee doorgaans eigenlijk geen raad, en ziet uiteindelijk veel boosheid, machteloosheid en verdriet bij de partner of de mensen om hem of haar heen. Behalve die éne…. Mensen die verliefd zijn hebben te maken met het feit dat het lichaam verslavende stoffen aanmaakt, en daar heb je dan echt last van, een van de factoren is dat je realiteitszin onder druk komt.

Denk met die stoffen die worden aangemaakt aan: adrenaline (gevoel van bovennatuurlijk kunnen presteren), dopamine (heerlijk gevoel van genot, roezig), phenylethylamine (PEA) (geeft je gevoel van blijdschap/euforie – vergelijkbaar met XTC en speed) en norepinephrine (gevoel van opgewektheid/vrolijk/open/helder denken). Die stoffen zijn prettig, maar hebben invloed op je realiteitszin. Bijvoorbeeld de gedachte dat je prima twee relaties kunt hebben, of zoveel liefde te bieden hebt dat dat makkelijk meer personen kunnen zijn. Dan vergeet je alleen dat de ander nog aan het bekomen is van een enorme schrik, en dat die worstelt met een concept als vertrouwensbreuk. Wat moet daar dan mee? Daarnaast is het zo dat verliefdheid vaak wordt verward met een gevoel van afhankelijkheid. Hoe dat komt lees je in deze blog: verliefd of onafhankelijk

Het enorme dilemma!

Bij de ene persoon ervaar je dan een euforisch gevoel en bij de partner volop angst, negativiteit, boosheid, verdriet, teleurstelling, onbegrip, stress etc. Dan vervolgens kom je ergens tot de conclusie dat je waarschijnlijk moet kiezen, of roepen je vrienden of vriendinnen, ouders of partner dat. “Je MOET nu kiezen.” Maar als dit het scenario is, “euforie versus angst” waar kies je dan eigenlijk voor, en hoe in hemelsnaam moet je stoppen? Kies je dan voor iemand bij wie je je fijn voelt, of zou je kiezen voor je partner die eigenlijk (vanuit machteloosheid en angst) alleen maar lelijk doet? Of kies je voor iemand waarvan de maatschappij of de cultuur bepaald wat te doen?

Wat je beide niet meer kunt als je in een dergelijke situatie terechtgekomen bent, is verantwoordelijkheid nemen voor het eigen gevoel en gedrag. Je gaat beide verwijten maken, oordelen en machteloos en gefrustreerd reageren. Ook hier heb ik een blog over: verantwoordelijkheid-nemen-voor-gevoel

Hoe kun je kiezen?

Maar goed, je snapt zelf ook dat je ‘moet’ kiezen. Maar hoe kies je dan eigenlijk? Over kiezen op zich heb ik ook een blog geschreven. Kiezen in een situatie als deze is echter complexer dan alleen een blog lezen. Want waartussen kies je eigenlijk? Vaak wordt er namelijk een vergelijk getrokken tussen een relatie, een persoon, een gezin en degene op wie je verliefd bent. Ook speelt nog mee dat het eigenlijk al jaren niet zo fijn was, hoewel je hier bijde wellicht nog niet echt van bewust bent en het je allemaal overvalt wat er nu gebeurd. Gevoed door de gedacht “Ik had nooit gedacht dat…” Maar is het kiezen voor de ene of voor de ander wel een reële vergelijking? En wat nu als je waarheidsbeeld door alle fijne stoffen is verstoord?

“Ik wil het gezin niet opgeven” of “Ik kan niet kiezen tussen de relatie en degene op wie ik verliefd ben.” De bestaande partner echter heeft hier ook met gevoelens te maken die zijn of haar eigenwaarde zwaar onder druk zetten. Daar wil je dan niet aan denken, maar die gevoelens zijn er ook. Tegelijk kun je er dan niet voor je partner zijn, ervaart die wanhoop, frustratie, pijn, verdriet, onbegrip, verbijstering etc.

Meerwaarde

Eenmaal in zo’n situatie zijn er mogelijkheden om ook in deze situatie – ‘verliefd op een ander’ – de juiste keuzes te maken. Het gaat hier namelijk om het bekend en bewust worden van de situatie, voor beide partijen. Bewust worden van waar jij en je partner als mens nu eigenlijk mee te maken hebben en bewust worden van het menselijk gedrag, van jou en van de ander.

Zo stelt de partner van de verliefde persoon dat het een probleem is dat die verliefd is. En vooral ook bijvoorbeeld dat die verliefdheid moet stoppen, of de ander in elk geval niet meer mag zien. Maar is de verliefdheid wel het probleem, of is dat een gevolg? En is de ander dwangmatig “verzoeken” het contact te verbreken wel een basis om een relatie aan te gaan met elkaar? Eigenlijk is dat namelijk ongelijkwaardig. 

Zomaar wat vragen

Kun je verliefdheid stoppen? Zeker als je weet dat er verslavende stoffen worden aangemaakt. En moet de verliefdheid stoppen omdat je van de ander houdt – is dat liefde? Of is het angst? En waarom is dat dan zo? Wat is het probleem hier nu eigenlijk? Is het niet dat de relatie niet zo goed was als jullie in eerste instantie dachten en je hier nu mee overvallen wordt? Is het probleem niet dat je bang bent iets kwijt te raken? Is verliefdheid wel het probleem? Allemaal vragen op onbekend terrein, doorgaans bij beide partners.

Waar heb je mee te maken?

Wat je moet weten is dat de persoon die verliefd is ook enorm met zichzelf in conflict zit. Ook die ervaart een enorme worsteling. Van heftige euforie tot enorme zelfafwijzing, hij/zjij voldoet namelijk niet aan het denkbeeld wat heerst. Daarnaast heeft een verliefd persoon te maken met een omgeving die dat allemaal ook nog eens veroordeelt en afwijst, en wordt gevoed door verslavende stoffen. Daarmee komt iemand die verliefd is in een heel moeilijke positie. Die ervaart namelijk dat hij of zij MOET gaan kiezen. Iemand die niet wil kiezen, niet weet hoe te kiezen, kan niet kiezen, maar moet kiezen. Maar als je moet kiezen, hoe kies je dan, en waartussen kies je dan?

De partner waar je verliefdheid bij ervaart en euforie of de partner waar je wanhoop, verdriet, boosheid en teleurstelling ervaart.

Tussen deze twee personen ‘MOET’ de verliefde persoon dan kiezen. Vraag jezelf eens af: wat is dit eigenlijk voor keuze, en waarvoor zou jij kiezen? Als er een gezin is, speelt er nog meer. En als de verliefdheid is uitgekomen, hebben we doorgaans ook nog te maken met een vertrouwensbreuk.

De rollercoaster van de niet te maken keuze

Bij een dergelijke keuze, midden in een ‘rollercoaster’ van gevoelens, gedachten en emoties, wordt er vaak een vergelijk getrokken tussen een persoon en een gezin. Dan kiest iemand vaak óf voor de ander, óf voor het gezin, maar zelden bewust voor de huidige partner. Die huidige partner wordt namelijk als het probleem gezien. Hoe dan ook, de verliefde partner ‘moet’ een onmogelijke keuze maken. Dat spreken de verliefde partners ook letterlijk uit: “Het is een onmogelijke keuze”, “Ik kan niet kiezen”, “Ik weet niet hoe ik moet kiezen”.

Wat kan je helpen

Wat je kan helpen in een dergelijke situatie is bewustwording, zelfbewustzijn.

In een dergelijke situatie heb je eigenlijk hulp nodig. Hulp, omdat dit een vlak is waar je geen kennis over hebt, en het te complex is om in je huidige staat van zijn die kennis eigen te maken. Hulp bij het ordenen van jezelf, je gevoel en emoties. Je moet eigenlijk weten waar je staat. Je hebt hulp nodig, dat kan ook voor jou alleen, maar praat erover met iemand die er echt verstand van heeft.

Ook je partner heeft hulp nodig. Als je leert wat er is gebeurd, wat de oorsprong van de verliefdheid is, hoe je de chaos kunt ordenen en hoe je er voor de ander kunt zijn, kun je verder komen. Bewustwording staat dan centraal. Denk hierbij eens aan de volgende vragen:

Waartussen ben ik eigenlijk aan het kiezen?

Wat voel ik eigenlijk, en waarom voel ik dat?

In welke mate speelt angst een rol? Ben ik bang om de verkeerde keuze te maken?

Wat doet verliefdheid met mijn beoordelingsvermogen?

Wat is eigenlijk de reden dat ik open ben komen te staan voor verliefdheid, weet ik die wel echt?

Hoe ik mijn huidige partner zie, klopt dat wel? Is die dan werkelijk zichzelf op dit moment?

Wat zou wanhoop bij de ander nu eigenlijk voor invloed kunnen hebben op het gedrag?

Hoe reëel ben ik eigenlijk in deze stappen?

Wat zou ik in de volgende relatie anders doen om te voorkomen dat ik weer verliefd op een ander zou worden? Weet ik eigenlijk wel hoe dit komt?

Hoe weet ik nu eigenlijk dat die partner de ware is voor mij? Hoe toets ik dat, en wat is een relatie eigenlijk?

Wat voor voorbeeld wil ik mijn kinderen eigenlijk geven? En wat doe ik nu? Welke impact zal dit op hen kunnen hebben?

Etc., etc.

Duidelijkheid creeeren

Duidelijkheid creëren voor jezelf is essentieel bij het maken van een moeilijke beslissing. Maar dat is onmogelijk als je eigenlijk niet weet wat er allemaal met je gebeurt. Zorg dus voor meer inzicht in de situatie waarin je zit – dat geldt voor beide partners. Vraag hulp, dit heb je nooit geleerd. Je hebt geen idee wat er allemaal speelt en waarom dat zo is. Maar onthoud: verliefdheid op zich is niet het probleem!

Even een kleine opmerking: ik heb sinds kort ook een forum. Daar kun je jouw persoonlijke vraag anoniem stellen als een afspraak boeken als te cronfronterend wordt ervaren. Kijk even of dat iets voor je is.

Wat moet je doen als je verliefd bent op een ander?

Ik adviseer mensen om te leren omgaan met de verliefdheid, en je huidige partner er zo vroeg mogelijk in te betrekken, hoe sterk je daar ook tegen opziet. Als je dat niet weet aan te pakken, ook hier zoek daar dan met hulp wegen in die je wel kunt of die wel bij je passen. Realiseer je dat, tenzij de verliefdheid overgaat, het alleen maar complexer wordt. Maar al gaat de verliefdheid over, ligt bijvoorbeeld spijt in de toekomst zeker nog op de loer. Wat je daarin jezelf kunt afvragen is wat je kan helpen om eerlijk te zijn naar je partner. Als je vastloopt op dat vlak, kan ik je helpen. Eén sessie is dan vaak al genoeg.

Leren omgaan met verliefdheid binnen de relatie is iets heel anders dan de verliefdheid stoppen. Als je leert om ermee om te gaan, wordt je relatie beter! Doe het niet alleen, doe dat samen! Het is fijn als je partner er voor jou kan zijn in dit proces. En met hulp zal je versteld staan waartoe die partner in staat is, hoe vergevingsgezind een ander kan zijn, en hoe je van een crisis winst kan maken. Daarvoor moet je wel je gevoelens begrijpen en daarmee om kunnen gaan, en niet iedereen kan dat.

Leer omgaan met je gevoel

Leren omgaan met je gevoel is iets heel anders dan het gevoel voor een ander onderdrukken. Je hebt waarschijnlijk alleen nog niet geleerd hoe je met je gevoel kunt omgaan. Beëindig je relatie niet vanuit een verliefdheid; dan is er veel instabiliteit. Als je al de relatie wil beëindigen, doe dat dan vanuit stabiliteit. Mijn ervaring leert dat verliefdheid zeker niet het einde van een relatie hoeft te zijn. Als je doorgaat zonder hulp, is dat in veel gevallen wél het geval.

Er zijn veel mensen die de verliefdheid weten te ‘overwinnen’. Mensen die gevoelens weer voor hun eigen partner kunnen terugvinden, en de relatiecrisis juist gebruiken om de verbinding sterker te maken en uiteindelijk veel meer openheid en verdieping geven. Maar om je illusie te doorbreken: dat gaat niet vanzelf. Daar heb je kennis voor nodig.

Wie kan hier iets aan doen?

Als jij verliefd op een ander bent, ben jij de enige die hier echt iets aan kan doen. Ik zie de verliefdheid niet als een probleem op zich, maar als een signaal dat je in de relatie niet vindt wat je zoekt — wat niet betekent dat de relatie die je had niet goed is. Problemen komen pas als vertrouwen geschonden raakt — althans, wat als probleem wordt ervaren. Dat heeft vooral te maken met tekorten in kennis en vaardigheden, en met persoonlijke ontwikkeling.

Wat jou zal helpen is bewustwording van jezelf, het zelfbewustzijn vergroten. Wat doe ik? Wat voel ik? Waarom reageer ik zo? Wat overkomt mij nu eigenlijk? Waarom ben ik verliefd geworden? Of: waarom zeg ik tegen degene van wie ik houd “je moet stoppen met de verliefdheid”?

Als je hulp hierin prettig zou vinden, neem dan vrijblijvend even contact op of plan hier direct wat in. Ik doe ook online sessies. Dat helpt je snel verder en kan ook zonder dat je partner er gelijk van hoort. Dan kun je van gedachten wisselen met iemand die op dit vlak ervaring heeft, en krijg je een beeld van hoe je verder kunt.

En als partner?

Wat kun jij doen? Het beste wat jij kunt doen, is zorgen dat je jezelf blijft, en je niet laat beïnvloeden — en ook dat kun je leren. Blijf je realiseren dat degene van wie jij houdt, die nu verliefd is, het ook heel moeilijk heeft. En ik weet het, dat is a hell of a job. Je zult snel geneigd zijn ‘negatieve’ gedachtes te uiten, uren gesprekken aan te gaan, de ander te gaan beperken en weet ik niet wat. Maar dat brengt je niet dichter bij elkaar.

Zorg dat je je niet laat meenemen in de angst en wanhoop die je gaat ervaren. Zorg dat je grip krijgt op je gevoel, en vooral ook grip houdt op je eigenwaarde, op je zelfbeeld en — heel belangrijk — word je bewust van waar je bang voor bent, en wees je bewust hoeveel je van de ander houdt.

Daarnaast is het belangrijk te weten dat jullie nu beide anders in de relatie staan. De relatie wordt nooit meer hetzelfde, die wordt anders! De één wil vaak verder met de relatie, en de ander wil opnieuw, het anders invullen. Je hebt de grootste kans op “herstel” als je zorgt dat je beide jezelf gaat ontwikkelen, en gaat snappen waar jullie nu eigenlijk mee te maken hebben. Waarbij herstel eigenlijk transformatie wordt — het wordt beter, nooit meer hetzelfde.

Realiseer je dat je het beide waard bent om voor elkaar te kiezen. Maar dat werkt alleen als je waardig blijft! Als dat niet lukt, wordt het gecompliceerder vanuit jouw kant. Als je dat wél zou willen, neem dan contact op — ik kan je daarmee helpen.

Martin, 10 jaar Zelfbewustzijn, >2000 cliënten en 4,8 sterren.